Soldatenleven aan het Leopoldplein vóór de Eerste Wereldoorlog

Op deze foto uit circa 1905 zien we een groep Belgische soldaten van de de École Régimentaire van het 3e Regiment Chasseurs à pied, die een partijtje voetbal spelen op het open plein voor de kazerne van Menen. Op het eerste gezicht een onschuldig moment van ontspanning, maar in werkelijkheid een bijzonder waardevol historisch document. Dankzij aanvullend beeldmateriaal weten we vandaag precies wie deze soldaten waren en welke rol Menen en de kazerne met zijn inwoners toen speelde binnen het Belgische leger

STADSCENTRUMMENSENSOLDATENLEVEN

Rekruten van het 3e Chasseurs à pied in Menen spelen een partijtje voetbal

Op deze foto uit circa 1905 zien we een groep Belgische soldaten die een partijtje voetbal spelen op het open plein voor de kazerne van Menen. Op het eerste gezicht een onschuldig moment van ontspanning, maar in werkelijkheid een bijzonder waardevol historisch document. Dankzij aanvullend beeldmateriaal weten we vandaag precies wie deze soldaten waren en welke rol Menen toen speelde binnen het Belgische leger.

De École Régimentaire van het 3e Chasseurs à pied

De soldaten die in de kazerne van Menen waren gelegerd, behoorden tot de École Régimentaire van het 3e Regiment Chasseurs à pied. Dit wordt ondubbelzinnig bevestigd door de prentkaart helemaal onderaan met het onderschrift:

“MENIN. École Régimentaire 3e Chasseurs. La corvée des pommes de terre.”

Het gaat hier om een regimentaire opleidingsschool, waar jonge rekruten hun eerste militaire vorming kregen vóór ze werden ingedeeld bij operationele eenheden.

Wie waren de Chasseurs à pied?

De Chasseurs à pied vormden een gespecialiseerde tak van de Belgische infanterie. Het waren lichte infanteristen, opgeleid voor:

snelle verplaatsingen
gevechten in verspreide orde
terreinverkenning
scherpschutterij

Het 3e Chasseurs à pied maakte deel uit van de actieve infanterie-eenheden in West-België en leverde manschappen voor zowel grensbewaking als veldoperaties. De opleiding in Menen was een essentiële schakel in die militaire voorbereiding.

De kazerne aan het huidige Leopoldplein

Het gebouw op de achtergrond van de foto onderaan werd opgetrokken in de eerste helft van de 19de eeuw, tijdens de Hollandse periode (1815–1830), toen Menen nog een uitgesproken militaire grensstad was. Na de Belgische onafhankelijkheid bleef de kazerne in gebruik als infanterie- en opleidingskazerne.

Het open terrein vóór het gebouw, het huidige Leopoldplein, fungeerde als:

exercitieplaats
verzamelpunt
ruimte voor lichamelijke training en ontspanning

Hier vonden zowel militaire oefeningen als informele activiteiten plaats.

Corvée en ontspanning: het dagelijkse soldatenleven

De twee beelden die we vandaag kennen, tonen samen het volledige dagelijkse leven van de rekruten:

Op de prentkaart onderaan zien we soldaten tijdens de corvée des pommes de terre: een alledaagse taak zoals aardappelen schillen voor de legerkeuken.
Op de voetbalfoto van boven zien we diezelfde generatie rekruten tijdens een moment van ontspanning.

Rond 1900 begon het Belgische leger sport, waaronder voetbal, actief te stimuleren als onderdeel van de fysieke vorming. Het diende om conditie, discipline en groepsgevoel te versterken. Het plein voor de kazerne was daarvoor uitermate geschikt.

Menen als levende garnizoensstad

De aanwezigheid van de École Régimentaire van het 3e Chasseurs à pied had een duidelijke invloed op het stadsleven. Soldaten waren zichtbaar aanwezig in het straatbeeld, bezochten cafés en winkels en gebruikten het plein als verlengstuk van hun dagelijkse routine. Menen was geen gesloten garnizoen, maar een stad waar leger en burgerleven nauw met elkaar verweven waren.

Van kazerne naar politiekantoor

Na de Eerste Wereldoorlog verloor de kazerne geleidelijk haar militaire functie. In 1930 werd het gebouw overgedragen aan de stad Menen en kreeg het verschillende civiele bestemmingen en was het heel lang de vaste stek van de brandweer van Menen. Enkele jaren terug volgde een grondige renovatie en herbestemming.

Vandaag is de voormalige kazerne uitsluitend in gebruik als politiekantoor. Opmerkelijk genoeg bleef de kernfunctie behouden:
waar vroeger militairen instonden voor orde en veiligheid, doet vandaag de politie dat — in hetzelfde historische gebouw.

Een momentopname van een verdwenen wereld

De voetballende rekruten op het Leopoldplein vertegenwoordigen een leger dat op de drempel stond van een dramatische omwenteling. Minder dan tien jaar later zou de Eerste Wereldoorlog alles veranderen. Deze beelden tonen ons het alledaagse leven vóór die breuklijn: jonge mannen in opleiding, tussen discipline en ontspanning, in een stad die toen nog duidelijk een militaire rol vervulde.