Het belfort en het stadhuis van Menen

Het belfort van Menen werd gebouwd in 1574, in een bijzonder woelige periode die werd gekenmerkt door de godsdienstoorlogen en de voortdurende machtswissels in de Zuidelijke Nederlanden. Belforten waren in die tijd niet louter architecturale blikvangers, maar vooral symbolen van stedelijke autonomie en macht. Ze dienden als wachttoren, bewaarplaats van stedelijke privileges en als klokkentoren voor het regelen van het dagelijkse leven binnen de stadsmuren.

STADSCENTRUMGROTE MARKT & BELFORT

Ontstaan en functie

Het belfort maakte integraal deel uit van het stadhuis, dat fungeerde als administratief en gerechtelijk centrum van Menen. Hier zetelde het stadsbestuur, werden wetten afgekondigd en vonden rechtspraak en belangrijke bijeenkomsten plaats.

Architectuur vóór 1706

Oorspronkelijk vormden het stadhuis en het belfort één samenhangend bakstenen complex, uitgevoerd in lokale baksteen met natuurstenen accenten. Dit was typerend voor de regionale bouwstijl van de 16de en 17de eeuw.

Het belfort werd bekroond met een slanke, barok aandoende koepel met torenspits, voorzien van een windvaan en uurwerk. Deze verticale bekroning gaf het geheel een monumentaal karakter en maakte de toren van ver zichtbaar in het stadsbeeld en het omliggende landschap.

De voorgevel van het stadhuis was eveneens in baksteen uitgevoerd en had een sobere, maar statige uitstraling, met bogen op het gelijkvloers (waarschijnlijk voor markten of openbare doorgangen) en representatieve vertrekken op de verdieping.

Het beleg van 1706 en de schade

Tijdens de Spaanse Successieoorlog werd Menen in 1706 zwaar getroffen bij een geallieerd beleg. De stad, die toen een strategisch versterkte grensplaats was, kwam onder hevig artillerievuur te liggen.

Bij deze beschietingen werd de torenspits van het belfort vernield. Dit markeerde een belangrijk keerpunt in het uiterlijk van de toren: de oorspronkelijke koepel en spits verdwenen definitief uit het stadsbeeld.

Latere aanpassingen en heropbouw

In de eeuwen die volgden, werd het belfort vereenvoudigd hersteld, zonder de oorspronkelijke spits. Het huidige, meer sobere torenprofiel is het resultaat van die latere herstellingen.

Het stadhuis onderging eveneens meerdere verbouwingen, vooral in de 18de en 19de eeuw, waarbij delen werden aangepast aan de toenmalige smaak en administratieve noden. Daarbij verdwenen sommige oorspronkelijke bakstenen gevels achter latere afwerkingen, wat het historische karakter deels aan het oog onttrok.

Erfgoedwaarde

Vandaag blijven het belfort en het stadhuis belangrijke erfgoedsymbolen van Menen. Ze vertellen het verhaal van een stad op het kruispunt van Europese conflicten, handel en bestuur. De pre-1706 toestand, met zijn bakstenen gevels en elegante torenspits, vertegenwoordigt een verloren maar goed gedocumenteerd hoofdstuk uit de stedelijke geschiedenis.

Onze reconstructie en restauratiepoging van een schilderij uit deze periode sluit hier perfect bij aan: ze brengt niet alleen een gebouw terug tot leven, maar ook de historische identiteit van Menen zoals die rond 1700 zichtbaar was.