De tram Kortrijk–Menen
Tot diep in de jaren 1950 was de elektrische buurttram een vertrouwd beeld in het straatleven van Menen. Eén van de belangrijkste lijnen was de tramlijn KM (Kortrijk–Menen), geëxploiteerd door de Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen (NMVB). Deze lijn verbond de Leiestad Kortrijk met Menen en speelde decennialang een cruciale rol in het dagelijkse vervoer van arbeiders, scholieren en shoppers.
MENSENSTADSCENTRUMGROTE MARKT & BELFORT
Ontstaan van de tramlijn
De oorsprong van de lijn gaat verrassend ver terug. Reeds op 13 februari 1893 werd het traject Kortrijk–Bissegem geopend als stoomtramlijn. Pas veel later, op 16 april 1933, werd het traject Bissegem–Menen in dienst genomen en tegelijk werd de volledige lijn geëlektrificeerd.
Vanaf dat moment reed de tram als elektrische buurttram over meterspoor, wat typisch was voor het uitgebreide NMVB-net in West-Vlaanderen.
Het traject: door dorpen én stadscentra
De tramlijn vertrok aan het station van Kortrijk, liep door het stadscentrum en vervolgde haar weg via onder meer:
Bissegem
Wevelgem
Om uiteindelijk te eindigen in het centrum van Menen.
In tegenstelling tot de spoorlijn reed de tram midden door de dorpskernen en stadsstraten, vaak letterlijk tussen voetgangers, fietsers en ander verkeer. Dat maakt de historische foto’s vandaag zo bijzonder: ze tonen het dagelijkse leven zoals het zich toen afspeelde.
Rollend materieel: motorwagen 9770
Op de foto uit 1955 zien we elektrische motorwagen nr. 9770, een typische NMVB-tweeasser uit de jaren 1930. Deze motorwagens reden vaak met een bijwagen en droegen na de Tweede Wereldoorlog de kenmerkende crème-gele livrei met donker dak.
De bestemmingskast vermeldt duidelijk KORTRIJK – MENEN, wat bevestigt dat de foto genomen werd tijdens de laatste exploitatiejaren van de lijn. Individuele technische dossiers van deze wagens zijn niet bewaard gebleven, waardoor dit beeld zelf een waardevolle historische bron vormt.
Een tram voor het dagelijkse leven
De tramlijn KM was geen toeristische lijn, maar een functionele levensader:
woon-werkverkeer naar Kortrijk
vervoer van scholieren
markt- en winkelverkeer
verbinding tussen Leiedorpen
Voor vele inwoners was de tram eenvoudiger, goedkoper en toegankelijker dan de trein.
Het einde van de tram
Na de Tweede Wereldoorlog veranderde het mobiliteitslandschap snel. Het toenemende autoverkeer en de opkomst van flexibele busdiensten maakten de tram steeds minder gewenst in smalle stadsstraten.
Op 14 november 1957 reed de laatste tram op de lijn Kortrijk–Menen. De exploitatie werd nadien overgenomen door buslijnen, en de sporen verdwenen geleidelijk uit het straatbeeld.
Historische betekenis vandaag
Hoewel de tram al bijna zeventig jaar verdwenen is, blijft haar invloed zichtbaar in het stedelijk weefsel en in het collectieve geheugen. Foto’s zoals deze uit 1955 zijn zeldzaam en tonen niet alleen een voertuig, maar een tijdperk waarin openbaar vervoer en stadsleven één geheel vormden.
De buurttram Kortrijk–Menen was meer dan vervoer: ze was een dagelijkse metgezel van generaties inwoners.
Foto 1 – De tram op de Grote Markt ergens in de jaren '50.
Foto 2 – Lijn 5752 naar Geluwe
