De IJzeren Brug

Aan de Leie, waar nu de huidige site van de firma Galloo gelegen is op de grens tussen België en Frankrijk, lag ooit een spoorbrug die voor generaties arbeiders, handelaars en spoorwegpersoneel een vertrouwd beeld was. Vandaag is ze verdwenen, maar haar geschiedenis weerspiegelt perfect de opkomst, het belang en uiteindelijk de teloorgang van Spoorlijn 65. De brug – vaak simpelweg de IJzeren Brug genoemd – werd meermaals vernield, heropgebouwd en uiteindelijk definitief uit het landschap gewist.

DE LEIE EN ER RONDSTADSRAND

Marc Vanderbruggen

Een spoorlijn met een grensfunctie

Spoorlijn 65 verbond Roeselare met Menen en de Franse grens richting Halluin en Tourcoing. Het baanvak Menen – Franse grens werd geopend op 6 oktober 1879 door de Franse Compagnie du Nord. Het Belgische deel Roeselare – Menen volgde op 22 november 1889. Daarmee ontstond een grensoverschrijdende verbinding tussen West-Vlaanderen en het sterk geïndustrialiseerde noorden van Frankrijk.

De spoorbrug over de Leie lag ter hoogte van de huidige vestiging van de firma Galloo, exact op de staatsgrens. Ze overspande hier de toen nog meanderende Leie, die op deze plaats de natuurlijke scheiding vormde tussen België en Frankrijk.

Een brug voor arbeiders, geen internationale hoofdlijn

In tegenstelling tot andere grenslijnen in de regio had de verbinding Menen–Halluin een uitgesproken lokaal en sociaal karakter. De dienstregeling van 1931 maakt dat bijzonder duidelijk.

Dagelijks reden zes treinparen, maar zeer ongelijk verdeeld:

Vier treinen in de ochtendspits van Menen richting Halluin en verder
Eén trein in de late namiddag
Eén trein na 20 uur

In de omgekeerde richting was het aanbod gespiegeld:

Eén trein ’s morgens
Eén trein in de namiddag
Vier treinen in de avondspits, met Menen als grensstation

Dit aanbod was duidelijk afgestemd op de arbeiderspendel naar de bloeiende textielindustrie rond Tourcoing en Roubaix. Opvallend: geen enkele trein reed door naar Roeselare, en aansluitingen in Menen waren eerder toevallig dan gepland.

Foto 1 van van na WO1 - De Leie Menen met vlasbewerking en de Ijzeren spoorbrug ong. ter hoogte waar nu Galloo is.

Foto 2 van na WO1. Vermoedelijk uit de jaren '30 zien we de stoomtrein richting Menen rijden.

Oorlog en heropbouw: drie bruggen op dezelfde plaats

De IJzeren Brug kende een uitzonderlijk bewogen bestaan, telkens op exact dezelfde locatie, waar zich vandaag het industrieterrein van Galloo bevindt.

🔹 Eerste brug – vernield in oktober 1918

De oorspronkelijke stalen spoorbrug, gebouwd in de 19e eeuw, werd in oktober 1918 vernield. Bij de terugtrekking van hun troepen bliezen de Duitsers systematisch alle bruggen op hun weg op. Ook de spoorbrug over de Leie ter hoogte van de huidige Galloo-site werd toen volledig vernietigd.

🔹 Tweede brug – vernield in mei 1940

Na de Eerste Wereldoorlog werd op dezelfde plaats een nieuwe brug gebouwd. Deze bleef in dienst tot mei 1940, toen ze opnieuw werd opgeblazen — ditmaal door Britse troepen, in een poging de Duitse opmars te vertragen.

🔹 Derde brug – het naoorlogse tijdperk

Na de Tweede Wereldoorlog werd de brug voor de derde keer heropgebouwd. Ze bleef nog tot het einde van de jaren 1950 in gebruik, in een periode waarin het reizigersverkeer al sterk was teruggevallen.

Het stille einde van Spoorlijn 65

Het reizigersverkeer op Spoorlijn 65 werd officieel opgeheven op 8 oktober 1950, al bleef tussen Menen en Tourcoing nog één treinpaar rijden tot midden jaren 1950. Het goederenverkeer hield lokaal een tijdje stand, vooral dankzij industriële aansluitingen in de onmiddellijke omgeving van de brug, maar ook later in de jaren '60 viel alles stil.

De brug bleef dan nog een lange tijd ongebruikt en als kind heb ik er, net zoals velen van mijn leeftijd , nog over gelopen. In de jaren 1970 werd ze definitief afgebroken, vermoedelijk in 1977.

Wat vandaag nog rest

Vandaag zijn beide bruggenhoofden nog steeds aanwezig, al zijn ze grotendeels onzichtbaar en ontoegankelijk. Ze liggen verscholen in het struikgewas op en rond het terrein van de firma Galloo, aan het einde van het jaagpad langs de Leie.

Op historische foto’s zijn rechtsachter nog huizen zichtbaar van wat toen bekendstond als “Quatre Monde”, ter hoogte van de hoek van de Wervikstraat en de Lageweg. Het landschap is onherkenbaar veranderd, maar de plaats draagt nog altijd de sporen van haar spoorverleden.